CTET Paper 2 Language-2 Sanskrit Model Set 1 (2018)

Hi, Welcome to MCQ Mitra.

Table of Contents (toc)

Short information:

This article is about CTET Paper 2 Language-2 Sanskrit Model Set-1. All the questions in this article are taken from Language section of CTET Paper 2 exam held in December 2018.

Important: Don't forget to give a MCQ Test of CTET Paper 2 Language-II Sanskrit Model Set-1, after reading and memorizing all the questions. Just scroll down after all the questions, you will see a "Start Test" button for this.

CTET Paper 2 Language-2 Sanskrit Model Set-1 Question Answer And Online MCQ Test

This is the first set of Language part of the CTET Paper 2 exam. I hope this test “CTET Paper 2 Language-II Sanskrit Model Set-1” will definitely help you in your preparation and increase your chances of getting good marks.

CTET Paper 2 Language-2 Sanskrit Model Set-1 Question Answer

Click on “+ View Answer” button to know the correct answer of the question.

सूचना : अधोलिखितानां प्रश्नानां (प्र० सं० 1-15) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत।

1. एकस्यां समावेशी कक्ष्यायां (Inclusive class) बालाः अस्मिन् अधिकप्रमादान् आचरन्ति –

(1) पठने
(2) लेखने
(3) भाषणे
(4) सर्वेष्वपि

Correct Answer: (4) सर्वेष्वपि

2. "व्याकरणं तावत् सैद्धान्तिर्क तथा व्यावहारिकम्" इति वचनं भवान्/भवती कियत्पर्यन्तं समर्थयति?

(1) पूर्णसमर्थनम्
(2) पाक्षिकसमर्थनम्
(3) अनङ्गीकारः
(4) इदमित्थं वक्तुं न शक्यते

Correct Answer: (1) पूर्णसमर्थनम्

3. विद्यार्थिषु उच्चप्राथमिकस्तरे उत माध्यमिकस्तरे भाषायां रुचिसंवर्धनार्थम् अपेक्षितं किं नाम?

(1) विद्यार्थिनः पुस्तकानि पठितुं सूचिताः भवेयुः
(2) विद्यार्थिभ्यः मौखिकरूपेण अधिकाधिकविवरणं देयम्
(3) विद्यार्थिभ्यः अधिकं श्रुतलेखनं (Dictation) देपम्
(4) विद्यार्थिनां व्याकरणज्ञानस्य वर्धनं कार्यम्

Correct Answer: (2) विद्यार्थिभ्यः मौखिकरूपेण अधिकाधिकविवरणं देयम्

4. मौखिकप्रस्तुतीकरणार्थ निम्नलिखितेषु का वा पद्धतिः योग्या नास्ति?

(1) स्वप्रस्तुतिः (Voice presentation)
(2) काव्यपाठः (Poetry recitation)
(3) मुस्खामुखिप्रस्तुतिः (Face-to-face presentation)
(4) सङ्केतभाषामाध्यमेन प्रस्तुतिः (Presenta-tion through sign language)

Correct Answer: (4) सङ्केतभाषामाध्यमेन प्रस्तुतिः (Presenta-tion through sign language)

5. "संज्ञानात्मकविकासायें मनुष्याणां कृते मातृभाषा तथैव महत्त्वपूर्णा, यथा मातृक्षीरम्" केनोक्तम्?

(1) राजर्षि टण्डन् (Rajarsi Tandon)
(2) रायचर्न (Royburn)
(3) महात्मागान्धी
(4) विवेकानन्दः

Correct Answer: (3) महात्मागान्धी

6. यदि छात्राः कस्याञ्चित् भाषार्पा पठिताः पस्याञ्च तेषाम् अधिकारः सम्यक् नास्ति, तर्हि –

(1) समीचीनविचारणा भवितुं नार्हति
(2) विद्यार्थिनः रटनाभ्यासस्य कथञ्चित् कृत्रिम स्मरणस्य अभ्यार्स कल्पयन्ति
(3) विद्यार्थिनां पठने आसक्तिः नश्यति
(4) उपर्युक्तं सर्वमपि सम्भवति

Correct Answer: (4) उपर्युक्तं सर्वमपि सम्भवति

7. भाषाशिक्षणे भाषायाः आत्मसाक्षात्कारस्य (Internalization) सर्वाधिकमहत्त्वपूर्णः अंशः अस्ति –

(1) श्रवणम् एवं पठनम्
(2) केवलं श्रवणम्
(3) केवलं पठनम्
(4) केवलं लेखनम्

Correct Answer: (1) श्रवणम् एवं पठनम्

8. भाषाशिक्षणे अधिगमसामय्याः (Learning material) अतिमुख्या समस्या अस्ति –

(1) अल्पसमये अधिकविषयस्य उपलब्धिः
(2) अधिगमसामयूपाः कठिनबिन्दूनाम् उपरि उचितविवरणम्
(3) पाठं प्रति विद्यार्थिनां श्रद्धावर्धनम्
(4) अध्यापने अध्यापकस्य न्यूनश्रमेण कार्यसिद्धिः

Correct Answer: (2) अधिगमसामयूपाः कठिनबिन्दूनाम् उपरि उचितविवरणम्

9. "बुद्धिमतां विद्यार्थिनाम् उच्चारणं तथा शब्दज्ञानम् उत्तमं भवति" केनोक्तम्?

(1) टर्मनेन (Terman)
(2) फिशरेण (Fisher)
(3) बांबपा (Thamba)
(4) एतैः सर्वैरपि

Correct Answer: (4) एतैः सर्वैरपि

10. शब्दानाम् अर्थस्पष्टीकरणापेक्षया उत्तमापद्धतिः –

(1) शब्दानां विवरणम्
(2) शब्दकोशं दृष्ट्वा विवरणम्
(3) वाक्येषु शब्दप्रयोगद्वारा अर्थान् अनुमातुम् अवकाशकल्पनम्
(4) भाषाशिक्षणमाध्यमेन शब्दार्थानां स्पष्टीकरणम्

Correct Answer: (3) वाक्येषु शब्दप्रयोगद्वारा अर्थान् अनुमातुम् अवकाशकल्पनम्

11. निम्नलिखितेषु मुद्रितपाठ्यपुस्तकप्रपोगापेक्षया द्वितीय-भाषाध्ययनार्थं सहायकं किम्?

(1) प्राकृतिक अभिगमः (Natural approach)
(2) भाषाप्रवाहः (Language immersion)
(3) व्याकरणानुवादपद्धतिः
(4) सन्दर्भोंचित-अभिगमः (Situational approach)

Correct Answer: (2) भाषाप्रवाहः (Language immersion)

12. दोषपूर्णपठनाभ्यासस्य कारणेषु अन्यतमं कारणं भवति –

(1) बहुभाषाज्ञानम् (Multilingualism)
(2) द्विभाषाज्ञानम् (Bilingualism)
(3) कक्ष्यायां बहुविद्यार्थिनां सम्मर्दः (Over-crowded class)
(4) अङ्गुलीदर्शनम् (Finger pointing) अथवा पठने चक्षुरक्षर-संयोगार्थम् अङ्गुली दर्शनम्

Correct Answer: (4) अङ्गुलीदर्शनम् (Finger pointing) अथवा पठने चक्षुरक्षर-संयोगार्थम् अङ्गुली दर्शनम्

13. शब्दज्ञानपद्धतेः कृते शिक्षण अधिगमसमस्या (Teaching-learning difficulty) निम्नलिखितेषु केन निवारिता भवति?

(1) क्रमिकवाक्यनिर्माणार्थं साहाय्येन
(2) शुद्ध-उच्चारणेन
(3) बालाः यथा विवरणात्मकलेदास्य सम्मुखं न कुर्युः, तेन
(4) उपर्युक्तं सर्वमपि

Correct Answer: (2) शुद्ध-उच्चारणेन

14. कौशल उद्देश्येषु (Skill objectives) किं निम्नलिखितं सम्बद्धं नास्ति?

(1) पठनम्
(2) लेखनम्
(3) श्रवणम्
(4) भाषायाम् आसक्तिः

Correct Answer: (4) भाषायाम् आसक्तिः

15. भाषाविकासं प्रभावयितुं कारकम् (Factor) अस्ति –

(1) स्वास्थ्यम्
(2) बुद्धिः
(3) वैयक्तिक असमानताः
(4) उपर्युक्तं सर्वमपि

Correct Answer: (4) उपर्युक्तं सर्वमपि

निर्देश: अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानां (प्र० सं० 16-23) विकल्पात्मकोत्तरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत।

आसीत् कस्मिंश्चिद् अधिष्ठाने जीर्णधनो नाम वणिक्युत्रः। सच विभवक्षयादेशान्तरं गन्तुमिच्छन् व्यचिन्तयत् –

यत्र देशेऽथवा स्थाने भोगा भुक्ताः स्वषीर्यतः।
तस्मिन् विभवहीनो यो वसेत् स पुरुषाधमः ।।

तस्य च गृहे लीहघटिता पूर्वपुरुषोपार्जिता तुलासीत्। तां च कस्यचित् श्रेष्ठिनो गृहे निक्षेपभूतां कृत्वा देशान्तरं प्रस्थितः। ततः सुचिरं कालं देशान्तरं यथेच्छया भ्रान्त्वा पुनः स्वपुरमागत्य तं श्रेष्ठिनमुवाच – "भोः श्रेष्ठिन् दीयतां में सा निक्षेपतुला।" स आह – "भोः ! नास्ति सा, त्वदीया तुला मूषकैर्भक्षिता" इति।
जीर्णधन आह – भोः श्रेष्ठिन् नास्ति दोषस्ते, पदि मूषकैर्भक्षितेति। इंडगेवार्य संसारः। न किबिदन शाश्वतमस्ति। परमहं नयां स्रानार्थं गमिष्यामि। तत् त्वमात्मीयं शिशुमेनं धनदेवनामानं मया सह खानोपकरणहस्तं प्रेषय" इति।
स श्रेष्ठी स्वपुत्रमुवाच – "वत्स पितृव्योऽयं तव, खानार्थ यास्यति, तद् गम्यतामनेन सार्थम्" इति।
अथासी वणिक्विशशुः स्रानोपकरणमादाय प्रहृष्टमनाः तेन अभ्यागतेन सह प्रस्थितः। तथानुष्ठिते स वणिक् खात्वा तं शिशुं गिरिगुहायां प्रक्षिप्य, तद्वारे बृहच्छिलपाच्छाय सत्त्वरं गृहमागतः।
पृष्टश्च तेन वणिजा – "भोः अभ्यागत कथ्यतां कुत्र मे शिशुर्यस्त्वया सह नदीं गतः"? इति।
स आह – "नदीतटात्स श्येनेन इतः" इति। श्रेष्ठ्याह – मिथ्यावादिन् ! किं कचित् श्येनो बालं ह वाक्नोति? तत् समर्पय में सुतम् अन्यथा राजकुले निवेयिष्यामि" इति।
स आह – "भोः सत्यवादिन् यथा श्येनो बालं न नयति, तथा मूषका अपि लीहयटितां तुलां न भक्षयन्ति। तदर्पय मे तुलाम्, यदि दारकेण प्रयोजनम्" इति। एवं विवदमानी ती द्वावपि राजकुलं गती।

16. जीर्णधनस्य गृहे किमासीन्?

(1) बणिक्शिशुः
(2) श्येनः
(3) मूषकः
(4) लौहघटिता तुला

Correct Answer: (4) लौहघटिता तुला

17. सुचिरं कालं कः देशान्तरं भ्रमितवान्?

(1) श्रेष्ठी
(2) वणिक्शिशुः
(3) जीर्णधनः
(4) श्येनः

Correct Answer: (3) जीर्णधनः

18. पितृव्यः कस्य?

(1) जीर्णधनस्य
(2) शिशोः
(3) श्रेष्ठिनः
(4) सत्यवादिनः

Correct Answer: (2) शिशोः

19. 'पुरुषाधमः' इति समस्तपदस्य विग्रहः?

(1) पुरुषवासी अधमध
(2) पुरुषस्य अधमः
(3) पुरुषः अथमः पस्य सः
(4) पुरुषात् अधमः

Correct Answer: (1) पुरुषवासी अधमध

20. 'मूषकैः' इति पदस्य पर्यायो भवति –

(1) आखुभिः
(2) वृषदंरीः
(3) कुकुरैः
(4) चौर:

Correct Answer: (1) आखुभिः

21. प्राहृष्टमनाः कः आसीत्?

(1) बणिकू
(2) जीर्णधनः
(3) शिशुः
(4) पितृन्यः

Correct Answer: (3) शिशुः

22. गद्यांशेऽस्मिन् 'संस्थाप्य' इत्यर्थे किं पदं प्रयुक्तम्?

(1) प्रक्षिप्य
(2) आच्छाद्य
(3) निविश्य
(4) सन्दृश्य

Correct Answer: (1) प्रक्षिप्य

23. की राजकुलं गती?

(1) विभवहीन-पुरुषाधमी
(2) श्येन-मूषकी
(3) पुत्र-पितृब्यी
(4) जीर्णधन-वणिजी

Correct Answer: (4) जीर्णधन-वणिजी

निर्देश: अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नाना (प्र० सं० 24-30) विकल्पात्मकोचरेभ्यः उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत।

कश्चित् कृषकः बलीवर्दाभ्यां क्षेत्रकर्षणं कुर्वचासीत्। तयोः बलीवर्दयोः एकः शरीरेण दुर्बलः जवेन गन्तुमशक्तश्वासीत् । अतः कृषकः तं दुर्बलं वृषभं तोदनेन नुद्यमानः अवर्तत। सः ऋषभः हलमुड्या गन्तुमशक्तः क्षेत्रे पपात। क्रुद्धः कृषीवलः तमुत्यापयितुं बहुवारं यत्न्मकरोत्। तथापि वृषः नोत्थितः ।
भूमी पतिते स्वपुत्रं दृष्ट्वा सर्वचेनूनों मातुः सुरभेः नेत्राभ्यामबूणि आविरासन्। सुरमेरिमामवस्थां दृष्ट्वा सुराधिपः तामपृच्छत् – "अपि शुभे ! किमेवं रोदिषि? उच्यताम् इति। सा च

विनिपातो न वः कश्चित् दृश्यते निदशाधिपः।
अहं तु पुत्रं शोचामि, तेन रोदिमि कौशिक !।।

"भोः बासव ! पुचस्य दैन्यं दृष्ट्वा अहं रोदिमि। सः दीन इति जाननपि कृषकः तं बहुधा पीडयति। सः कृच्छ्रेण भारमुद्वहति। इतरमिव पुरं वोढुं सः न शक्रोति। एतत् भवान् पश्यति न?" इति प्रत्यवोचत्।
"भद्रे ! नूनम्। सहस्राधिकेषु पुत्रेषु सत्स्वपि तव अस्मिक्षेव एतादृशं वात्सल्यं कथम्?" इति इन्द्रेण पृष्टा सुरभिः प्रत्यवोचत् –

यदि पुत्रसहस्रं मे, सर्वत्र सममेव में।              
दीनस्य तु सत्तः शक्र ! पुत्रस्यान्यधिका कृपा ।।

"बहून्यपत्यानि मे सन्तीति सत्यम्। तथाप्यहमेतस्मिन् पुत्रे विशिष्य आत्मवेदनामनुभवामि। यतो हि अपमन्येभ्यो दुर्बलः। सर्वेष्वपत्येषु जननी तुल्यवत्सला एव। तथापि दुर्बले सुते मातुः अभ्यधिका कृपा सह‌जैव" इति। सुरनिवचनं श्रुत्वा नृशं विस्मितस्याखण्डलस्यापि हृद्यमद्रवत् । स तामेवमसान्त्वयत् – "गच्छ वत्से सर्वं भद्रं जापेत"।

24. गद्यांशे प्रयुक्त 'बलीवर्द' शब्दस्य कोऽर्थः?

(1) गीः
(2) वृषः
(3) गर्दभः
(4) बलवान्

Correct Answer: (2) वृषः

25. सुराधिपः कः?

(1) वासवः
(2) इन्द्रः
(3) शक्रः
(4) उपर्युक्ताः सर्वेऽपि

Correct Answer: (4) उपर्युक्ताः सर्वेऽपि

26. गद्यांशे 'वेगेन' इत्यर्थे प्रयुक्तं पदं किम्?

(1) शरीरेण
(2) तोदनेन
(3) जवेन
(4) तेन

Correct Answer: (3) जवेन

27. 'दृष्ट्वा' इति प्रयोगस्य युक्तः कृदन्तप्रत्ययः अस्ति –

(1) क्त्वा
(2) तुमुन्
(3) क्तः
(4) शानच्

Correct Answer: (1) क्त्वा

28. मातुः अभ्यधिका कृपा कस्मिन् भवति?

(1) सहस्राधिकेषु पुत्रेषु
(2) बलीवर्दयोः
(3) सुबले
(4) दुर्बले

Correct Answer: (4) दुर्बले

29. 'अपत्यानि' इति पदस्य पर्यायः अस्ति

(1) पुत्राः
(2) पुत्र्यः
(3) सन्ततिः
(4) कुटुम्बानि

Correct Answer: (3) सन्ततिः

30. 'कृच्छ्रेण' इति पदस्य विपरीतार्थकं पदं भवति –

(1) कष्टेन
(2) सुलभतया
(3) दुःखेन
(4) सन्तोषेण

Correct Answer: (2) सुलभतया

Now this is the time for giving a MCQ test for above questions.

CTET Paper 2 Language-2 Sanskrit Model Set-1 Online MCQ Test

Read the following terms and then start the test.

• As soon as you start the test, a timer will start running on the right side of your screen.
• There is no time limit per question in this test. (But you should solve the questions at an average speed of 45 seconds per question.)
• You can change the selected option before finishing the test.
• You cannot leave any question while taking the test. If you try to end the test before answering all the questions a pop-up message will appear on your screen saying "Please answer all questions before submitting." Click "OK" in the pop-up message and continue answering the questions.
• Click on the "Finish Test" button only after you have answered all the questions.
• You will get marks based on your correct answers.
• There is no negative marks for wrong answers.
• You can also see how much time you took to answer all the questions.

More MCQ Test for CTET Exam 👇

CTET Paper 2 Language-2 Sanskrit Model Set-2

Like this!

Share with friends and add your valuable feedback in comment box.